Sibutramine (Reductil®)
Werkingsmechanisme
Het is al langer bekend dat een aantal neurotransmitters invloed heeft op het honger- en verzadigingsgevoel en daardoor op het eetgedrag. De bekendste neurotransmitters in dit verband zijn dopamine, noradrenaline en serotonine. Bij al deze neurotransmitters geldt dat een hogere concentratie in synapsen (synaps = de ruimte tussen twee zenuwcellen) in de hypothalamus, een remmende werking op de voedselinname heeft.
Sibutramine remt de heropname van met name noradrenaline en serotonine in de hypothalamus. Dit resulteert in een verhoging van het verzadigingsgevoel en van de thermogenese. In figuur 3 zie je twee heropnameplaatsen geblokkeerd door sibutramine.
Effectiviteit
Sibutramine wordt éénmaal daags toegediend in een dosis van 10 mg of 15 mg per dag samen met dieet-, bewegings- en gedragsadviezen. De effectiviteit is ongeveer gelijk aan die van orlistat: na één jaar behandeling is sprake van ongeveer vier tot vijf procent méér gewichtsverlies dan bij placebo en bereiken meer mensen een gewichtsreductie van ten minste 10 procent.
Sibutramine blijkt ook in staat te zijn om een eenmaal bereikte gewichtsreductie beter te handhaven.
De geregistreerde maximale behandelduur voor sibutramine is één jaar. Het stoppen met sibutramine veroorzaakt geen extra rebound effect op het gewicht (het gewicht gaat wel ‘gewoon’ weer omhoog). Een rebound effect wil zeggen dat na stoppen een tegengesteld effect optreedt.
Bijwerkingen
Doordat sibutramine de heropname van serotonine remt, geeft dit ook een aantal bijwerkingen: droge mond, obstipatie, duizeligheid, misselijkheid en slapeloosheid. In een aantal onderzoeken blijken deze bijwerkingen bij ongeveer tien procent van de patiënten op te treden. Deze bijwerkingen zijn in het algemeen mild en voorbijgaand van aard en slechts voor weinig mensen reden om met de behandeling te stoppen.
Andere gemelde bijwerkingen zijn smaakstoornissen, verergering van aambeien, transpiratie, licht gevoel in het hoofd, hoofdpijn en angst. Zeer zelden (0,01-0,1%) zijn onder andere gemeld: acute psychose (bij mensen met een nog niet ontdekte psychotische stoornis), convulsies en reversibele (omkeerbare) stijging van de leverenzymen.
Mogelijk belangrijker zijn de bijwerkingen die zeer waarschijnlijk veroorzaakt worden door remming van de heropname van noradrenaline: lichte verhoging van de polsslag (3-7 slagen per minuut) en van de bloeddruk (2-3 mm Hg). Bij enkele patiënten is een veel grotere bloeddrukstijging waargenomen. Hierop moet, vooral in het begin van de behandeling, goed worden gelet. Het is niet duidelijk of deze bijwerkingen op lange termijn eventueel nadelige gevolgen kunnen hebben. Overigens wordt de lichte bloeddrukstijging vaak gecompenseerd door de bloeddrukdaling die samengaat met gewichtsverlies.
Interacties
Veel geneesmiddelen worden door bepaalde leverenzymen (de cytochroom P-450 enzymen) omgezet. Ook bij sibutramine is dit het geval. Vandaar dat interacties te verwachten zijn met geneesmiddelen die deze enzymen stimuleren of remmen. Het computersysteem in de apotheek waarschuwt je hier in voorkomende gevallen voor. Lees dan goed de tekst op het scherm om te weten wat je moet doen.
In de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met een niet-selectieve MAO-remmer, rasagiline, selegiline, een SSRI, een triptaan of venlafaxine. De fabrikant adviseert echter na staken van een niet-selectieve MAO-remmer een tussentijd van 2 weken aan te houden alvorens met sibutramine te starten, en ontraadt combinatie met een SSRI.
Registratie
Sibutramine is voor de behandelingsduur van maximaal één jaar geregistreerd als additionele therapie binnen een gewichtsbeheersingsprogramma bij patiënten met een BMI van 30 of hoger en bij patiënten met een BMI van 27 of hoger met bijkomende risicofactoren.
Contra-indicaties
Contra-indicaties zijn onder andere hart- en vaataandoeningen, zoals hartfalen, ritmestoornissen of een beroerte en ernstige lever- of nierfunctiestoornissen. Ook mensen met zogenaamd perifeer vaatlijden, wordt het gebruik ontraden. Perifeer vaatlijden wordt veroorzaakt door atherosclerose van de slagaders van de benen. Deze slibben langzaam dicht en vernauwen door vetafzetting op de wanden. Soms worden ze zelfs helemaal afgesloten.
Waarschijnlijk ken je dit verschijnsel beter onder de term ‘etalagebenen’. Door zuurstoftekort in de benen, krijgen mensen pijn en kunnen niet verder lopen. Door het stilstaan vermindert de zuurstofbehoefte van de spieren in het been en trekt langzaam de pijn weer weg, waarna men weer wat passen kan zetten.
Wanneer mensen hypertensie hebben, moet deze voldoende gecontroleerd zijn en na starten van de behandeling moeten bloeddruk en polsslag regelmatig worden gecontroleerd (de eerste drie maanden éénmaal per twee weken, maand vier tot en met maand zes éénmaal per maand en daarna iedere drie maanden).
Andere contra-indicaties zijn een voorgeschiedenis met ernstige eetstoornissen en/ of psychische aandoeningen. Hoewel in klinisch onderzoek geen antidepressieve werking is aangetoond, kan op grond van de farmacologische werking niet worden uitgesloten dat gebruik van sibutramine een manische episode kan uitlokken bij manisch depressieve patiënten.
Ook raadt men het gebruik van sibutramine af bij zwangeren, kinderen, jong volwassenen jonger dan 18 jaar en bij ouderen boven de 65 jaar wegens gebrek aan voldoende gegevens. Wanneer een vrouw in de vruchtbare leeftijd sibutramine gebruikt, moet de anticonceptie goed gewaarborgd zijn.
Anonieme inzending