Ginkgo biloba
In het onderzoek van 2007 door Donfrancesco et al. bleek een extract van de Chinese boom Ginkgo Biloba de symptomen van dyslexie te verminderen bij dyslectische kinderen. [56] Het Ginkgo Biloba extract wordt gemaakt uit gedroogde bladderen. In meerdere productiestappen worden de ongewenste stoffen verwijderd en blijven de gunstige stoffen in het extract. Uit 50 gram bladeren kan 1 gram extract worden gehaald. De belangrijkste componenten van het gestandaardiseerde extract zijn ginkgo-flavone glycosiden (24%) en terpenoiden (6%). [65] De belangrijkste flavonoiden (ginkgo-flavone glycosiden) zijn glycosiden van kaempferol, quercetin, en isorhamnetin met glucose of rhamnose. De meest belangrijke terpenoiden (ginkgoliden en bilobalide) zijn ginkgoliden A, B, C en kleine hoeveelheden J. [65]
Het effect van Ginkgo biloba kan worden veroorzaakt door 1 stof, maar ook door de synergetische werking van meerdere stoffen in het extract. Enkele effecten van het Ginkgo biloba extract zijn het wegvangen van vrije radicalen, het veranderen van het metabolisme in cellen, antagonisme van platelet activating factor (PAF) en het reguleren van de bloedstroom. Tevens is er een effect op neurotransmitters en verschillende receptoren. [65]
Het wegvangen van vrije radicalen word veroorzaakt door de flavonoiden. Hierdoor kan membraanschade worden voorkomen. [66] Het vrije radicaal stikstofoxide (NO) is een belangrijke factor in veel aandoeningen van het centraal zenuwstelsel. In een studie van Bastianetto et al. werden verschillende ingrediënten van het ginkgo biloba extract onderzocht op het wegvangen van NO in de hippocampus van een rat. [67] Hieruit bleek dat het beschermende effect niet alleen veroorzaakt wordt door het wegvangen van vrije radicalen door flavonoiden, maar ook door het inhiberen van NO-gestimuleerde protein kinase C activiteit. [67]
Metabolische effecten die het extract uitoefent zijn de verhoogde opname van glucose en synthese van glycogeen in gladde spiercellen. Dit proces is concentratie afhankelijk. [68]
Ook is er een positief effect op het cerebrale metabolisme. Het glucose gebruik in de hersenen en het metabolisme zijn belangrijke parameters voor leren, geheugen en mentale activiteit. Door het toedienen van het Ginkgo biloba extract kan het cerebrale energie metabolisme teruggebracht worden naar normale waarden. [69]
Tevens kan het extract zorgen voor zowel vasodilatatie als vasoconstrictie in konijnen, afhankelijk van de constrictie of dilatatie van de vaten voordat het extract word toegediend. [68] Verder hebben ginkgoliden, vooral ginkgolide B, de eigenschap om PAF te antagoniseren. PAF zorgt voor plaatjes aggregatie, degranulatie van neutrofielen, vorming van zuurstof radicalen, meer microvasculaire permeabiliteit en bronchoconstrictie.[65] Het antagoniseren van PAF kan een belangrijke rol spelen bij dyslexie. Er is een hypothese die een verhoogde PAF concentratie in verband brengt met dyslexie. [70]
Ook een belangrijk effect van het extract is het effect op neurotransmitters en receptoren. Zo bewerkstelligt het extract een verhoogde afbraak van noradrenaline. Ook zorgt het extract voor een toename in de dichtheid van α-2 receptoren, muscarine receptoren en serotonine receptoren en verminderd de beta-adrenoceptor dichtheid. [68]
Eerst werd gedacht dat de cognitieve verbeteringen waren te danken aan het wegvangen van radicalen en de antagonistische werking op PAF. [71] Dit verklaart echter alleen de verbetering van de cognitieve functie op de lange termijn. Het extract blijkt op korte termijn effect te hebben via het cholinerge systeem. Het cholinerge systeem blijkt van belang te zijn voor het geheugen, leren en (visuele) aandacht. [71][56] Zoals al eerder verteld is, bestaat het cholinerge effect van het extract uit het up-reguleren van de post-synaptische muscarine receptoren. Muscarine (en nicotine) receptoren bleken in een studie van Thiel et al. van belang te zijn voor visuele aandacht. [59] Er word verondersteld dat de visuele aandacht bij dyslectici verstoord is. Andere cholinerge effecten bestaan uit veranderen van de pre-synaptische choline opname en acetylcholine afgifte. Tevens wordt het serontonerge systeem beïnvloed, waardoor indirect de acetylcholine afgifte wordt geregeld. [71]
Geschreven door: Dhr. G.H.J. te Boveldt BSc. (Universiteit Utrecht, Farmaceutische Wetenschappen)
Referentielijst:
[56] Donfrancesco, R.; Ferrante, L. Ginkgo biloba in dyslexia: a pilot study. Phytomedicine: International Journal of Phytotherapy & Phytopharmacology, June, 2007
[59] Thiel, C.M., Zilles, K., Fink, G.R., 2005. Nicotine modulates reorienting of visuospatial attention and neural activity in human parietal cortex. Neuropsychopharmacology 30, 810–820.
[65] Kleijnen J, Knipschild P. Ginkgo Biloba. The Lancet 340: 1136–39, Nov. 7, 1992.
[66] Pincemail J, Dupuis M, Nasr C, et al. Superoxide anion scavenging effect and superoxide dismutase activity of Ginkgo biloba extract. Experientia 1989; 45: 708-12.
[67] Bastianetto S, Zheng WH, Quirion R. The Ginkgo biloba extract (EGb 761) protects and rescues hippocampal cells against nitric oxide-induced toxicity: involvement of its flavonoid constituents and protein kinase C. J Neurochem. 2000 Jun;74(6):2268-77.
[68] B. J. Diamond, S.C. Shiflett, N. Feiwel, R. J. Mathieus, O. Noskin, J. A. Richards, N. E. Schoenberger. Ginkgo biloba Extract: Mechanisms and Clinical Indications. Phys Med Rehabil 2000;81:668-78.
[69] S. Hoyer, H. Lannert, M. Nöldner, S. S. Chatterjee. Damaged neuronal energy metabolism and behavior are improved by Ginkgo biloba extract (EGb 761). Journal of Neural Transmission. Volume 106, Numbers 11-12 / February, 1999
[70] K. Taylor, J. Stein. Dyslexia and familial high blood pressure: an observational pilot study. Archives of Disease in Childhood 2002;86:30-33
[71] Nathan, P., 2000. Can the cognitive enhancing effects of Ginkgo biloba be explained by its pharmacology? Med. Hypotheses 55, 491–493.