Ranitidine
Ranitidine is sinds 1981 internationaal op de markt. Het is verkrijgbaar onder de merknaam Zantac en het merkloze Ranitidine en Ranitidinum.
De tabletten met de sterkte 75 mg zijn zonder recept verkrijgbaar. Voor de sterkere tabletten, de bruistabletten en de drank is een recept nodig.
Ranitidine behoort tot de groep H2-antagonisten. Het vermindert de aanmaak van zuur in de maag. Het wordt gebruikt bij brandend maagzuur, maag- en darmzweer en het Syndroom van Zollinger-Ellison.
Brandend maagzuur
Bij sommige mensen sluit het klepje tussen de slokdarm en de maag niet goed. Zij kunnen last krijgen van maagzuur dat in de slokdarm komt, met name als zij liggen of voorover buigen. De slokdarm kan dan geïrriteerd raken. Dit worden ook wel ‘refluxklachten’ genoemd. U merkt dit vooral aan een flinke pijn hoog in de buik of achter het borstbeen.
H2-blokkers remmen de aanmaak van maagzuur. De werking begint na ongeveer een half uur. U merkt binnen enkele dagen dat u minder last heeft van pijn en/of zuurbranden.
Maag- en darmzweer
- gedurende lange tijd te veel maagzuur in de maag. Dit kan het geval zijn als u rookt of als u het syndroom van Zollinger-Ellison heeft.
- een infectie met een bacterie (Helicobacter pylori). Deze kan zich in de maagwand nestelen en op den duur het maagslijmvlies zodanig irriteren dat een zweertje ontstaat.
- maagbeschadigende geneesmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn de pijnstiller acetylsalicylzuur en ontstekingsremmende pijnstillers van het NSAID-type (zoals ibuprofen, naproxen, diclofenac en indometacine).
- bijnierschorshormonen (corticosteroïden) kunnen bij mensen die eerder een maag- of darmzweer hebben gehad opnieuw een zweer veroorzaken.
Mensen met een maag- of darmzweer hebben vaak een zeurende pijn in de bovenbuik. Meestal is de pijn ‘s nachts het ergst en kan de pijn worden verlicht door wat te eten. Soms treedt de pijn echter juist op vlak na het eten. Ook een opgeblazen gevoel, misselijkheid en braken komen voor.
H2-blokkers remmen de aanmaak van maagzuur. U merkt binnen enkele dagen dat u minder last heeft van de pijn. Het kan echter vier tot acht weken duren voor een zweer genezen is.
Als u ooit een maag- of darmzweer heeft gehad, kunt u er later opnieuw last van krijgen. Indien u vaker last heeft van een zweer, kan uw arts u langdurig gebruik van ranitidine voorschrijven. Hiermee kan een terugkeer van de zweer worden voorkomen.
Als een infectie met de Helicobacter-bacterie de oorzaak van de zweer is, is een antibioticumbehandeling mogelijk. U kunt daarover overleggen met uw arts.
Als u langdurig maagbeschadigende middelen moet gebruiken, kan uw arts u gedurende lange tijd ranitidine voorschrijven. U voorkomt dan dat er zweren ontstaan. U merkt in dat geval niet dat het middel werkt. Toch is het belangrijk om dit middel consequent te gebruiken om het ontstaan van een zweer te voorkomen.
Zollinger-Ellison, syndroom van
Als u het syndroom van Zollinger-Ellison heeft, schrijft uw arts u meestal een ander type maagzuurremmer voor, namelijk een ‘protonpomremmer’. H2-blokkers zijn in dit geval minder effectief. Als u een ‘protonpompremmer’ niet kunt gebruiken, kan uw arts u een H2-blokker, zoals ranitidine voorschrijven. U moet dan een hoge dosis ranitidine minstens vier tot zes keer per dag gebruiken.
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven. Dit is het geval bij minder dan vijf procent van de mensen. De belangrijkste bijwerkingen zijn:
- hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid. Deze bijwerkingen gaan meestal over als uw lichaam aan het middel gewend is. Als u na enkele weken nog steeds last hiervan heeft, moet u uw arts raadplegen.
- misselijkheid, braken en diarree. Deze bijwerkingen gaan meestal over als uw lichaam aan het middel gewend is. Als u na enkele weken nog steeds last hiervan heeft, moet u uw arts raadplegen.
- zelden komen overgevoeligheidsreacties voor. U kunt dan huiduitslag, galbulten of jeuk krijgen. In zeldzame gevallen ontstaat er koorts of een ernstige huidafwijking. Stop dan het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag dit middel in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor ranitidine. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
- zelden kunnen spier- of gewrichtspijn, haaruitval, wazig of dubbelzien of verwardheid (met name bij ouderen) ontstaan. Als u stopt met ranitidine gaan deze bijwerkingen weer over.
- als u porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen krijgt: dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.
- zeer zeldzame bijwerkingen zijn een ontsteking van de alvleesklier of van de lever en bloedafwijkingen. Bij plotselinge hevige pijn in bovenbuik, geelzucht, onverklaarbare blauwe plekken, extreme vermoeidheid of keelpijn met koorts en blaren in de keel moet u direct een arts waarschuwen.
- zeer zelden: impotentie. Deze bijwerking gaat over als u stopt met ranitidine. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen zijn:
- ketoconazol en itraconazol (antischimmelmiddelen). Deze middelen hebben een zure maag nodig om in de bloedbaan opgenomen te kunnen worden. Ranitidine vermindert juist de hoeveelheid zuur in de maag, waardoor te weinig van de antischimmelmiddelen in het bloed komen. Neem deze middelen daarom in met een koolzuurhoudende frisdrank. De inhoud van de maag wordt hierdoor tijdelijk weer zuur, zodat de antischimmelmiddelen opgenomen kunnen worden.
- cefuroxim en cefpodoxim (antibiotica). Bij gelijktijdig gebruik met ranitidine worden deze middelen niet voldoende opgenomen. Overleg met uw arts of een ander antibioticum voor u mogelijk is.
- Atazanavir, een middel tegen HIV en aids. In combinatie met ranitidine wordt de werking van dit middel verminderd.
autorijden?
Een enkele keer kan het voorkomen dat u de eerste dagen dat u dit middel gebruikt, duizelig bent. Na een paar dagen is dat meestal weer over en is autorijden geen probleem.
alcohol drinken?
Alcohol irriteert de maag, zodat het gebruik van alcohol af te raden is.
alles eten?
U kunt alles wat uw maag verdraagt eten. Bepaalde soorten voedsel zijn echter af te raden als u last heeft van uw maag.
Zwangerschap
Over het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. Meld het in ieder geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent, of binnenkort wil worden. Zo mogelijk kunt u (tijdelijk) overstappen op een ander middel.
Borstvoeding
Gebruik dit middel NIET als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Van dit middel komt namelijk vrij veel in de moedermelk terecht. Het kan dan bijwerkingen bij het kind geven. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven, dat u wel veilig kunt gebruiken.
Hoe?
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Wanneer?
- Gebruikt u het middel één keer per dag? Als u vooral ‘s nachts klachten heeft, kunt u het middel het best ‘s avonds na de maaltijd of voor het slapen gaan innemen. Bovendien is ‘s nachts de zuurproductie in de maag het grootst, zodat u dan het meest profijt hebt van de zuurremmende werking.
- Gebruikt u het middel twee keer per dag? Neem het middel dan ‘s ochtends na het ontbijt en ‘s avonds na de avondmaaltijd of voor het slapen gaan in. Op deze momenten is de aanmaak van zuur het grootst, zodat u dan het meest profijt hebt van de zuurremmende werking.
- Gebruikt u het middel vier keer per dag? Neem het middel dan na iedere maaltijd en voor het slapen gaan in. Op deze momenten is de aanmaak van zuur het grootst, zodat u dan het meest profijt hebt van de zuurremmende werking.
- Heeft u voornamelijk klachten tijdens het eten? Neem het middel dan een uur voor de maaltijd in.
Hoe lang?
Dit hangt af van de klachten waarvoor u dit middel gebruikt. Een maag- of darmzweer kan in vier tot acht weken genezen zijn. Soms schrijft de arts het middel langdurig voor om een terugkomst van de zweer te verhinderen. Als u ranitidine gebruikt om maagklachten te voorkomen die ontstaan door ontstekingsremmende pijnstillers of bijnierschorshormonen, moet u dit middel gebruiken zolang u deze medicijnen slikt. Ook bij het syndroom van Zollinger-Ellison moet het middel vaak zeer langdurig worden gebruikt.
- Als u ranitidine één keer per dag gebruikt
Duurt het nog meer dan acht uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan acht uur? Sla de vergeten dosis dan over. - Als u ranitidine twee keer per dag gebruikt
Duurt het nog meer dan vier uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan vier uur? Sla de vergeten dosis dan over.
Als u dit middel langer dan acht weken achter elkaar heeft gebruikt, kunt u beter niet in één keer stoppen. Uw maag reageert dan namelijk met de aanmaak van extra veel maagzuur, waardoor uw klachten weer terugkomen. U kunt het gebruik het beste in twee tot drie weken langzaam afbouwen om dit te voorkomen.
Heeft u het korter dan acht weken gebruikt, dan kunt u wel in één keer stoppen. Stop echter alleen als uw arts dat adviseert. Als u te vroeg stopt, omdat u geen klachten meer heeft, kan het slijmvlies van de maag of darm nog niet geheel genezen zijn. Uw klachten kunnen dan terugkomen.