Paracetamol
Paracetamol is sinds 1893 internationaal op de markt. Het is zonder recept verkrijgbaar onder de merknamen Kinderparacetamol, Panadol, Sinaspril-Paracetamol en het merkloze Paracetamol en op recept als Perfalgan infusievloeistof. Het is te verkrijgen in gewone tabletten, kauwtabletten, smelttabletten, capsules, drank, poeder, zetpillen en een infuus. Paracetamol wordt ook gebruikt in combinatie met:
- coffeïne onder de merknamen Finimal, Panadol Plus Nieuwe Formule, Paracetamol comp, Witte Kruis en het merkloze Paracetamol/coffeïne.
- codeïne als het merkloze Paracetamol/codeïne. Deze combinatie is uitsluitend met een recept verkrijgbaar.
- vitamine C en soms coffeïne onder de merknamen Citrosan, Hot Coldrex, Antigrippine.
- één of meer andere pijnstillers en soms vitamine C of coffeïne onder de merknamen Chefarine, APC, APaC, Femerital, Hoofdpijnpoeders ‘Daro’, Para-Don, Propyfenazon comp, Sanalgin en Saridon.
- tramadol, onder de merknaam Zaldiar. Dit is een sterke pijnstiller die allleen op recept verkrijgbaar is.
Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend. Het is te gebruiken bij griep, bijholteontsteking, neusverkoudheid, keelpijn, menstruatiepijn, migraine, koorts, spierpijn, pijn en artrose (versleten gewrichten).
Pijn
Pijn is een alarmsignaal van het lichaam om aan te geven dat er sprake is van een verwonding. Paracetamol verhindert dat dit signaal aan de hersenen doorgegeven wordt. Het is te gebruiken bij veel soorten pijn, zoals kiespijn, zenuwpijn en pijn door verwondingen, operaties of ziekte. Binnen een halfuur na inname merkt u dat de pijn minder wordt. Dit effect houdt drie tot zes uur aan. De zetpillen werken iets minder snel, binnen ongeveer een uur. De werking van zetpillen houdt acht tot twaalf uur aan. Een infuus werkt snel, binnen vijf tot tien minuten. De werking van een infuus houdt vier tot zes uur aan.
Koorts
Koorts is een manier van het lichaam om infecties met bijvoorbeeld bacteriën en virussen te bestrijden. Door de temperatuurverhoging werkt de natuurlijke afweer beter en sneller. Bovendien voelen bacteriën en virussen zich minder prettig bij een hogere lichaamstemperatuur. Dit alles bevordert een snellere genezing. Een temperatuur tot 40ºC. hoeft u daarom meestal niet te behandelen. Paracetamol zorgt ervoor dat het lichaam zijn temperatuur niet kan verhogen. Voelt u zich door de koorts erg beroerd of heeft u veel spierpijn, dan kunt u met paracetamol de koorts verlagen. U wordt er echter niet eerder beter van. Heeft u epilepsie, hart- of longziekten, dan is het wel verstandig een hoge koorts te onderdrukken. U kunt anders extra last van uw aandoening krijgen tijdens de koortsaanval. Kinderen kunnen zeer hoge koorts hebben. Bij zeer hoge koorts krijgen sommige kinderen last van koortsstuipen. In dat geval kunt u paracetamol gebruiken om de koorts te verlagen. Voor kinderen tot een jaar of zes zijn speciale zetpilletjes verkrijgbaar. Bij kleine kinderen is het namelijk vaak moeilijk paracetamol via de mond te laten innemen. Bovendien hebben zieke kinderen snel last van misselijkheid, waardoor ze de paracetamol kunnen uitspugen voor het volledig is opgenomen. De koorts zal binnen een halfuur na gebruik dalen. De zetpillen werken na ongeveer een uur. De koortsverlagende werking houdt ongeveer zes uur aan. Een infuus werkt binnen een half uur. De werking van een infuus houdt minimaal zes uur aan.
Griep,keelpijn, verkoudheid en bijholteontsteking
Bij griep en verkoudheid zijn de luchtwegen geïnfecteerd met een virus. Door infectie van de neusholte kunt u last krijgen van een bijholteontsteking. Dit geeft pijn in het voorhoofd en rond de ogen, vooral bij het bukken. Verder kan de infectie keelpijn veroorzaken. Griep gaat meestal gepaard met hoofdpijn en spierpijn. Inentingen (vaccinaties) kunnen griepachtige verschijnselen geven, zoals spierpijn en lichte koorts. Dit kan optreden bij kinderen die een prik tegen een kinderziekte krijgen, maar ook bij volwassenen die zich laten vaccineren voor een verre reis. Voor kinderen tot een jaar of zes zijn speciale zetpilletjes verkrijgbaar. Bij kleine kinderen is het namelijk vaak moeilijk paracetamol via de mond te laten innemen. Bovendien hebben zieke kinderen snel last van misselijkheid, waardoor ze de paracetamol kunnen uitspugen voor het volledig is opgenomen. Binnen een halfuur na gebruik merkt u dat de pijn, zoals spierpijn, keelpijn en hoofdpijn, minder wordt. Dit effect houdt drie tot zes uur aan. De zetpillen werken iets minder snel, binnen een uur. De werking van een zetpil houdt acht tot twaalf uur aan. De koorts zal ongeveer een uur na gebruik dalen. De koortsverlagende werking houdt ongeveer zes uur aan.
Oorontsteking, middenoor
Verschijnselen Bij een middenoorontsteking is de binnenkant van het oor ontstoken. Dit is het gedeelte dat zich in het hoofd, achter het rommelvlies bevindt. Bij een ontstoken middenoor kan de doorgang tussen het oor en de keel, de buis van Eustachius, verstopt zijn. Hierdoor kan het pus niet goed weglopen naar de keel. Dit geeft een drukkende oorpijn. Behandeling Meestal gaat een middenoorontsteking na een paar dagen vanzelf over. Een behandeling is dan niet nodig. Om de oorpijn te bestrijden, kan dan wel paracetamol worden gebruikt. Hoe paracetamol bij een middenoorontsteking werkt, kunt u lezen in de bovenstaande tekst over griep.
Spierpijn
Als de spieren verkrampt zijn, kan pijn ontstaan die u in uw beweging belemmert. U kunt paracetamol gebruiken bij pijn door verkrampte spieren, zoals een stijve nek of spit (in de onderrug). Paracetamol is in die gevallen een veiliger middel dan een ontstekingsremmende pijnstiller, die hier vaak voor wordt aangeraden. Het werkt meestal even goed. Binnen een halfuur merkt u dat de pijn minder wordt. Dit effect houdt drie tot zes uur aan.
Gewrichtsklachten
Beschadigingen van gewrichten of pezen rond gewrichten kunnen pijnlijk zijn. U kunt paracetamol gebruiken bij gewrichtspijnen, zoals gewrichtsslijtage, een verstuiking of ontwrichting. Paracetamol is in die gevallen een veiliger middel dan een ontstekingsremmende pijnstiller, die hier vaak voor wordt aangeraden. Het werkt meestal even goed. Binnen een halfuur merkt u dat de pijn minder wordt. Dit effect houdt drie tot zes uur aan.
Hoofdpijn
Paracetamol kan worden gebruikt bij spanningshoofdpijn. Hierbij hebt u last van een doffe of drukkende pijn in de schedelhuid, de slapen of de nek. Soms voelt het of er een strakke band om uw hoofd zit. Deze vorm van hoofdpijn wordt vaak veroorzaakt door spierspanning in de nek- en schouderspieren, bijvoorbeeld door een verkrampte werkhouding, stress of angst. De beste remedie tegen spanningshoofdpijn is rust, ontspanningsoefeningen en massage. Is dit op korte termijn niet mogelijk, dan kunt u paracetamol gebruiken. Paracetamol vermindert binnen een halfuur de hoofdpijn. Dit effect houdt drie tot zes uur aan.
Migraine
Bij migraineaanvallen heeft u last van bonzende hoofdpijn, meestal aan één kant van het hoofd. Ook zijn mensen met migraine vaak misselijk en overgevoelig voor licht en geluid. U kunt paracetamol gebruiken tegen de hoofdpijn. Binnen een halfuur merkt u dat de pijn minder wordt. Dit effect houdt drie tot zes uur aan. De zetpillen werken iets minder snel, na ongeveer een uur. De werking van zetpillen houdt acht tot twaalf uur aan. Omdat vaak misselijkheid optreedt, kunt u beter ook een middel tegen misselijkheid gebruiken om te voorkomen dat u de paracetamol uitbraakt. Dit zorgt er tevens voor dat paracetamoltabletten, -capsules, of -drank beter worden opgenomen in het bloed, waardoor ze sneller en beter werken. Vraag advies aan uw apotheek. Bij misselijkheid kunt u er ook voor kiezen een zetpil paracetamol te gebruiken in plaats van een tablet.
Menstruatiepijn
Tijdens de maandelijkse bloeding trekt de baarmoeder zich samen. Dit kan pijnlijke steken of kramp in de onderbuik geven. Ook kunt u last hebben van een doffe pijn in de rug en van spierpijn. Menstruatiepijn duurt enkele uren tot enkele dagen. Bij sommige vrouwen is de pijn zo sterk dat ze hun normale activiteiten niet kunnen voortzetten. In dat geval kan het nuttig zijn een pijnstiller te gebruiken. Als u snel last van uw maag heeft is paracetamol het beste middel. Ibuprofen en naproxen, de middelen die meestal bij menstruatiepijn worden gebruikt, kunnen namelijk maagklachten veroorzaken. Binnen een halfuur merkt u dat de pijn minder wordt. Dit effect houdt drie tot zes uur aan.
Artrose (versleten gewrichten)
Bij artrose is het kraakbeen in een gewricht aangetast. Dit is meestal in de heup of knie. Het veroorzaakt pijn en stijfheid. Hierdoor kunt u moeite hebben met bewegen en problemen hebben met slapen. Als pijnstiller kunt u paracetamol gebruiken. Wanneer de pijn vaak terugkomt, kunt u de pijn voorkomen door de pijnstiller met een vaste regelmaat in te nemen. Binnen een halfuur merkt u dat de pijn minder wordt. Dit effect houdt drie tot zes uur aan.
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven. Dit is bij paracetamol haast nooit het geval. Mocht een bijwerking optreden dan is dat meestal:
- zeer zelden treedt overgevoeligheid voor paracetamol op. Dit merkt u aan huiduitslag en galbulten. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts. Geef aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor paracetamol. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u het middel niet opnieuw krijgt.
- na gebruik gedurende enkele maanden of jaren en bij hoge doseringen kunnen lever- of nierbeschadiging en veranderingen in het bloed ontstaan. U merkt dit aan een gele verkleuring van het oogwit of de huid, moeite met plassen, bloed in de urine, onverklaarbare keelpijn, koorts, vermoeidheid en een slap gevoel. Stop in deze gevallen met het gebruik en neem contact op met uw arts. Heeft u een ernstige leverziekte of kan uw lever beschadigd zijn omdat u regelmatig en veel alcohol gebruikt? Dan kunt u beter geen paracetamol gebruiken. Vraag advies aan uw apotheker welke pijnstiller wel geschikt voor u is.
- bij een overdosis kan de lever ernstig en blijvend beschadigen. U merkt niet meteen dat er sprake is van een overdosis. Neem daarom onmiddellijk contact op met uw arts als iemand meer dan acht gram in een keer heeft ingenomen (dit zijn zestien tabletten van 500 mg). Zorg dat kinderen niet bij de paracetamol kunnen komen. Zij kunnen al leverbeschadiging krijgen bij inname in één keer van de maximale dagdosering voor hun leeftijd. Voor kinderen is vooral paracetamoldrank verleidelijk door de zoete smaak. Gebruik tijdens het gebruik van een infuus met paracetamol geen andere producten die paracetamol bevatten. Dit om een overdosis te voorkomen.
Raadpleeg uw arts als u last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
Van dit middel zijn geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend.
autorijden? Hiervoor zijn bij dit middel geen beperkingen. alcohol drinken? Normaal gebruik van alcohol is geen probleem. alles eten? U mag alles eten.
Zwangerschap In de normale dosering kunt u dit middel veilig gebruiken. Het wordt al jarenlang gebruikt door zwangere vrouwen, zonder nadelige gevolgen voor het kind. Heeft u langdurig paracetamol nodig, bijvoorbeeld langer dan een week, overleg dan eerst met uw arts. Borstvoeding U kunt dit middel in beperkte mate gebruiken. Dit betekent niet langer dan twee dagen achtereen en niet meer dan vier tabletten per dag. Dit middel komt namelijk in de moedermelk terecht, maar is in deze kleine hoeveelheid en gedurende korte tijd veilig voor de baby. Als u dit middel langer nodig heeft en u wilt borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker.
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter. Heeft u veel pijn, dan kan het nuttig zijn te beginnen met een dubbele dosis. Dit is voor volwassenen 1000 mg. De meeste paracetamolproducten bevatten 500 mg per tablet, per capsule of per lepel drank. U moet daar dan twee van nemen. Na vier uur kunt u dan weer een gewone dosering van 500 mg gebruiken als u nog steeds last heeft. Wordt de paracetamol via een infuus toegediend dan zijn flesjes van 500 mg en 1000 mg verkrijgbaar. Tussen twee toedieningen zit ten minste vier uur. Hoe?
- Capsules en gewone tabletten: neem de capsules en tabletten in met een glas water.
- Smelttabletten: in de mond laten smelten en daarna doorslikken.
- Kauwtabletten: goed fijnkauwen en dan dooslikken met een half glas water.
- Poeders: een poeder oplossen in een glas leidingwater, omroeren en direct opdrinken. Doe nogmaals water in het glas om ook de resten in te nemen.
- Drank: omschudden voor gebruik. Gebruik voor het afmeten van de juiste hoeveelheid een maatbekertje, maatlepel of doseerspuitje.
- Zetpillen bij kleine kinderen: Laat het kind met opgetrokken knieën op bed liggen. De zetpil in de anus inbrengen. Het maakt daarbij niet zo veel uit of u de zetpil met de punt naar voren of met de stompe kant naar voren inbrengt. U kunt de zetpil met een beetje water bevochtigen. Hierdoor kunt u hem wat makkelijker inbrengen. Houd na het inbrengen de billetjes van het kind even tegen elkaar. De natuurlijke reflex om de zetpil uit te poepen verdwijnt zodra de zetpil is gesmolten (na ongeveer één minuut).
- Infuus: Het infuus wordt klaargemaakt door een verpleegkundige of arts. Een infuus zal meestal 15 minuten duren.
Wanneer? Paracetamol werkt het snelst als u het op een lege maag inneemt. U kunt het echter ook met voedsel innemen. De werking treedt dan wat later in. Hoe lang? Meestal is het gebruik van dit middel maar voor enkele dagen nodig. Gebruik het tot de klachten verdwenen zijn. Heeft u het middel zonder overleg met uw arts gebruikt? Neem dan in elk geval contact op met uw arts op als u na vijf dagen nog altijd paracetamol nodig heeft.
- Spanningshoofdpijn: gebruik dit middel alleen gedurende korte tijd. Heeft u al langer dan drie maanden vaak hoofdpijn, gebruikt u meer dan honderd tabletten paracetamol per maand en heeft u meer dan vijftien dagen per maand hoofdpijn? Mogelijk wordt uw hoofdpijn juist door de paracetamol veroorzaakt. Neem in dat geval contact op met uw arts voor een advies.
- Migraine: gebruik dit middel alleen tijdens een migraineaanval. Deze duurt in het algemeen tussen de vier en zestien uur. Raadpleeg uw arts als u voortdurend last van hoofdpijn heeft, of als de migraineaanvallen vaker dan twee keer per maand optreden. U kunt dan misschien beter een middel gebruiken dat migraineaanvallen voorkomt.
- Overige pijnen, zoals menstruatiepijn, spierpijn, spit en kiespijn: stop met het gebruik als de pijn verdwenen is of weer voldoende te verdragen is.
- Koorts: gebruik dit middel alleen om hoge koorts (meer dan 39,5ºC) te onderdrukken. Neem in elk geval contact op met uw arts als de koorts langer dan vijf dagen aanhoudt. Neem bij baby’s tot vier maanden contact op als het kind langer dan één dag koorts hoger dan 38ºC heeft.
Heeft u het middel nog nodig, neem de dosis dan alsnog in. Neem een eventuele volgende dosis minstens vier uur later.
U kunt op elk moment in één keer met het gebruik van dit middel stoppen.