Aambeien
WAT MOET U EERST WETEN
W: voor wie is het advies bedoeld (wie)
- volwassene, kind of oudere (vanaf 50 jaar)
- zwangere vrouw
H: hoe lang heeft u al last van de verschijnselen (hoe lang)
- eerste keer klachten of al eerder last van aambeiklachten
- al bij de huisarts geweest
A: wat heeft u er zelf aan gedaan (actie)
- dieetmaatregelen en leefgewoonten
- behandeling met lokale middelen
M: gebruikt u medicijnen voor een andere aandoening (medicatie)
- medicatie met als bijwerking verstopping:
verapamil, anticholinerg werkende middelen, zoals opïoden (onder andere codeïne, morfine en tramadol), tricyclische antidepressiva (onder andere amitriptyline), antihistaminica (onder andere promethazine en in mindere mate de niet-sederende antihistaminica), antipsychotica (onder andere chloorpromazine). Verder fenytoïne, bètablokkers, diuretica (geven indikking van de darminhoud door dehydratie), ijzerpreparaten, aluminiumzouten en statines
- medicatie met antistollende werking:
acenocoumarol, fenprocoumon en acetylsalicylzuur
VERSCHIJNSELEN
- Irritatie en jeuk
- Helderrood bloed op ontlasting, toiletpapier of in toiletpot
- Uitpuilen van een aambei
- Pijn tijdens of na stoelgang
WANNEER NAAR DE HUISARTS VERWIJZEN
Volwassenen
- als de klacht al 3 weken of langer bestaat
- bij bloed vermengd met ontlasting
- bij verlies van meer dan enkele druppels bloed
- bij een uitpuilende aambei die de patiënt/klant niet terug kan duwen
- bij ernstige pijn, die niet met medicatie te verlichten is
- bij plotselinge of geleidelijke verandering in stoelgangpatroon
- bij klachten over buikpijn, opgeblazen gevoel en braken
- bij frequent optreden van ‘remsporen’ in de broek
- bij een drukkend gevoel of loze aandrang
DUUR VAN DE ZELFBEHANDELING
Adviseer de patiënt/klant naar de huisarts te gaan als het advies binnen 2 weken geen verlichting van klachten bij of na ontlasting oplevert. Patiënten/klanten bij wie de aambei zich al in het derde of vierde stadium bevindt, zullen regelmatig last blijven houden van klachten tenzij de aambei chirurgisch wordt behandeld.
ADVIES BIJ AAMBEIEN
- voldoende vezelrijke voeding (zie ook Standaard Obstipatie)
- ontbijt stimuleert de darmperistaltiek
- voldoende vochtgebruik: ten minste 1.5 tot 2 liter per dag (6 tot 8 glazen)
- lichaamsbeweging: wandelen, fietsen of sporten
- ontlasting niet ophouden
- niet lang op toilet blijven zitten
- anus bij voorkeur schoonmaken met een natte washand of eventueel zacht ongekleurd toiletpapier (geen vochtig of gekleurd toiletpapier)
- anus na de toiletgang spoelen met lauw water en droogdeppen (geen zeep gebruiken)
- warm (zit)bad
- katoenen ondergoed
- niet krabben
- geen inlegkruisjes gebruiken
MIDDELEN BIJ AAMBEIEN
Bij pijn, jeuk en irritatie
EERSTE-KEUZEMIDDELEN
ZINKSULFAAT, in een vette basis
Zinksulfaat werkt beschermend en jeukstillend; de vette basis vormt een beschermend laagje in het anale kanaal en op de huid rond de anus.
| Niet gebruiken | bij voortdurend bloedende aambeien |
| Dosering rectaal | volwassenen: na elke stoelgang aanbrengen, eventueel met behulp van een canule |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint direct na het aanbrengen |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | geen |
ZINKOXIDE, in een vette basis
Zinkoxide werkt beschermend en jeukstillend; de vette basis vormt een beschermend laagje in het anale kanaal en op de huid rond de anus.
| Niet gebruiken | bij voortdurend bloedende aambeien |
| Dosering rectaal | volwassenen: na elke stoelgang aanbrengen, eventueel met behulp van een canule |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint direct na het aanbrengen |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | geeft vlekken in kleding |
ZINKOXIDE, in zetpil met een laag smeltpunt
Zinkoxide werkt beschermend en jeukstillend. De zetpilbasis smelt snel bij lichaamstemperatuur.
Er kan hierdoor evenals bij vette crèmes een beschermende laag ontstaan in het anale kanaal.
| Niet gebruiken | bij voortdurend bloedende aambeien |
| Dosering rectaal | volwassenen: na elke stoelgang 1 zetpil inbrengen |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint zodra de zetpil gesmolten is |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | geeft vlekken in kleding |
LIDOCAÏNE, in een vette basis (zonder wolvet)
Lidocaïne werkt jeuk- en pijnstillend; de vette basis vormt een beschermend laagje in het anale kanaal
en op de huid rond de anus.
| Niet gebruiken | bij voortdurend bloedende aambeien, bij overgevoeligheid voor lidocaïne of soortgelijke stoffen |
| Dosering rectaal | volwassenen: na elke stoelgang 1 zetpil inbrengen, eventueel met behulp van een canule; niet meer dan 10 gram crème of zalf per dag aanbrengen |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint direct na het aanbrengen en houdt 30 tot 45 minuten aan |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | irritatie van huid en slijmvliezen. Zelden overgevoeligheidsreacties |
TWEEDE-KEUZEMIDDELEN
- LIDOCAÏNE in een vette zalfbasis (met wolvet)
- LIDOCAÏNE in een hydrofiele basis (met propyleenglycol)
- ZINKOXIDE EN BISMUTHSUBGALLAAT in zetpil
- ZINKOXIDE, BISMUTSUBNITRAAT EN LIDOCAÏNE in rectale zalf
Bij obstipatie die terugkomt ondanks aanpassing van de voeding
EERSTE-KEUZEMIDDELEN
PLANTAGO OVATAPREPARAAT
Mengt zich met de darminhoud, neemt water op en maakt de ontlasting zacht. Door toename van de darminhoud neemt de peristaltiek toe.
| Niet gebruiken | bij plotseling optredende buikpijn (blindedarmontsteking, darmblokkade) |
| Dosering oraal | volwassenen: 1-3 maal per dag 1 maatlepel, 1 maatbeker of 1 sachet oplossen in een glas water en onmiddellijk innemen. Daarna nog een glas water drinken |
| Aanvang/duur van de werking | de laxerende werking begint binnen 1 dag, het effect is na enkele dagen optimaal |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | onaangenaam gevoel in de bovenbuik, winderigheid. Soms allergische reacties (met astma-achtige verschijnselen) |
STERCULIAGOM
Mengt zich met de darminhoud, neemt water op en maakt de ontlasting zacht. Door toename van de darminhoud neemt de peristaltiek toe.
| Niet gebruiken | bij plotseling optredende buikpijn (blindedarmontsteking, darmblokkade).
Let op: product bevat 2.4 g saccharose per 10 g |
| Dosering oraal | volwassenen: 2 maal per dag na het eten 1-2 maatlepels of 1 sachet met een glas water innemen.
Daarna nog een glas water drinken. |
| Aanvang/duur van de werking | de laxerende werking begint binnen 1 dag |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | onaangenaam vol gevoel in de bovenbuik |
ZEMELEN, GEZUIVERD
Mengt zich met de darminhoud, neemt water op en maakt de ontlasting zacht. Door toename van de darminhoud neemt de peristaltiek toe. Bevat ongeveer 3 maal zo veel vezels als ongezuiverde zemelen.
| Niet gebruiken | bij plotseling optredende buikpijn (blindedarmontsteking, darmblokkade).
Let op: zemelen bevatten gluten: niet gebruiken bij een glutenvrij dieet (bij coeliakie) |
| Dosering oraal | volwassenen: 2-3 maal per dag 1 sachet innemen. Meng het poeder met voedsel, bijvoorbeeld met yoghurt. Daarna nog een glas water drinken |
| Aanvang/duur van de werking | de laxerende werking begint binnen 1 dag |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | tijdelijk opgeblazen gevoel, winderigheid |