Allergische Rinitis
WAT MOET U EERST WETEN
W: voor wie is het advies bedoeld (wie)
- kind (hoe oud)
- volwassene
H: hoe lang heeft u al last van de verschijnselen (hoe lang)
- wanneer heeft u last van de verschijnselen
A: wat heeft u er zelf aan gedaan (actie)
M: gebruikt u medicijnen voor een andere aandoening (medicatie)
- alfablokkers
- antipsychotica
- fosfodiësteraseremmers
VERSCHIJNSELEN
- Niezen, jeuk aan de neus , loopneus
- Zwelling neusslijmvlies, oorpijn
- Jeukende, tranende rode ogen
- Jeuk aan gehemelte en kriebelhoest
- Hoofdpijn (soms)
- Benauwdheid (soms)
- Moeheid en malaise (vaak bij kinderen)
WANNEER NAAR DE HUISARTS VERWIJZEN
Kinderen en volwassenen
- als de patiënt/klant de symptomen als vrij ernstig ervaart en er met antihistaminica niet voldoende verbetering optreedt
- bij benauwdheid of kortademigheid (mogelijk astma)
- als het oogslijmvlies ontstoken is, bijvoorbeeld als gevolg van een secundaire infectie (bij zeer gezwollen oogslijmvliezen en gekleurd oogvocht)
- als de symptomen uitsluitend aan één kant van het hoofd voorkomen
- bij aanhoudende oorpijn of hoofdpijn
- bij vermoeden van hyperreactieve rinitis
- kinderen die voor de eerste maal klachten hebben die wijzen op allergische rinitis
DUUR VAN DE ZELFBEHANDELING
Een allergische rinitis kan gedurende lange tijd zelf behandeld worden, zeker als in een allergologisch onderzoek de allergie is aangetoond. Er moet in elk geval een verbetering van de verschijnselen optreden na gebruik van een vrij verkrijgbaar medicijn. De verbetering kan per vrij verkrijgbaar medicijn en per patiënt verschillen.
| Middelen | Periode waarin verbetering moet optreden |
| orale antihistaminica | binnen enkele uren na toediening |
| azelastine neusspray | binnen 15 minuten na toediening |
| cromoglicinezuur neusspray | bij niet-seizoengebonden allergische rinitis begint de werking na 1-3 weken en is maximaal na 3-6 weken;
bij hooikoorts begint de werking meteen als voor het seizoen wordt gestart, de werking begint na 1-3 weken en is maximaal na 3-6 weken als later wordt gestart |
U moet uw patiënt/klant adviseren naar de huisarts te gaan als binnen de bovengenoemde termijn geen verbetering optreedt.
ADVIES BIJ ALLERGISCHE RINITIS
BIJ HOOIKOORTS
Het vermijden van stuifmeelkorrels is slechts beperkt mogelijk, eventuele eenvoudige maatregelen zijn:
- niet in de ogen wrijven als ze jeuken, maar spoelen met lauw water of een vochtig washandje op de ogen leggen
- het dragen van een zonnebril, waardoor er minder contact is van stuifmeel met het oogslijmvlies
- hooikoortsweerbericht volgen op de radio, teletekst of internet en activiteiten voor een bepaalde dag aanpassen aan de hoeveelheid stuifmeel in de lucht
- in de zomer de ramen van vooral de slaapkamer gesloten houden
- zo weinig mogelijk ramen en deuren tegen elkaar openzetten, zodat er zo min mogelijk stuifmeel in huis komt
- rekening houden met de vakantiebestemming; aan zee is minder stuifmeel dan in het binnenland; bij voorkeur in een seizoen met weinig pollen op vakantie gaan
- niet zelf grasmaaien
BIJ HUISSTOFMIJTALLERGIE
(advies over maatregelen ter sanering kan worden aangevraagd bij de thuiszorg en bij het Astma Fonds)
- geen vloerbedekking, maar gladde, goed (vochtig) te reinigen vloeren (linoleum, laminaat, parket), in elk geval in de slaapkamer
- geen dikke gordijnen
- dagelijks goede ventilatie
- maatregelen treffen om de luchtvochtigheid zo laag mogelijk te houden
- geen wollen of donzen deken/dekbed of kussen, maar synthetisch deken/dekbed en kussen
- allergeendichte hoes voor matras, kussen en dekbed; wassen van beddengoed ten minste eenmaal per 2 weken gedurende 1 uur bij 60 °C
- 2 tot 3 maal per week gladde oppervlakken afnemen met een klam-vochtige doek en stofzuigen in afwezigheid van de persoon met allergie
- alleen synthetische knuffelbeesten in bed, deze beesten regelmatig wassen
- bij mensen die bovendien benauwd zijn: ervoor zorgen dat er niet wordt gerookt in hun omgeving
BIJ ALLERGIE VOOR HUISDIEREN
- indien deze vorm van allergie bewezen is, is het niet meer in huis hebben of in de buurt komen van zo’n huisdier de meest afdoende maatregel. Indien dit niet mogelijk is:
- zorg voor een glad vloeroppervlak dat regelmatig wordt schoongemaakt
- laat het huisdier zo min mogelijk binnen en laat het vooral niet in de slaapkamer komen
- zorg ervoor dat het huisdier regelmatig wordt geborsteld
- was de handen na het aanraken van het huisdier
MIDDELEN BIJ ALLERGISCHE RINITIS
EERSTE-KEUZEMIDDELEN
AZELASTINE (alleen als er geen oogklachten zijn)
| Niet gebruiken | bij een overgevoeligheid voor azelastine |
| Dosering nasaal | volwassenen en kinderen ouder dan 6 jaar; neusspray 10 mg/ml 2x per dag 1 verstuiving in elk neusgat |
| Aanvang/duur van de werking | de werking bij acute klachten van allergische rinitis begint binnen 15 minuten en houdt ongeveer 12 uur na toediening aan |
| Zwangerschap/borstvoeding | tijdens zwangerschap en borstvoeding niet adviseren als zelfzorg |
| Bijwerkingen | een branderig, prikkend gevoel in de neus en een bittere smaak in de mond kunnen voorkomen direct na nasaal gebruik |
CETIRIZINE
| Dosering oraal | volwassenen: 10 mg 1x per dag ‘s avonds
kinderen:
bij lever- of nieraandoening de doses halveren |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint binnen enkele uren en houdt ongeveer 24 uur aan |
| Zwangerschap/borstvoeding | tijdens zwangerschap en borstvoeding niet adviseren als zelfzorg |
| Bijwerkingen | slaperigheid, hoofdpijn, droge mond en duizeligheid, meestal van lichte en voorbijgaande aard. Kan het reactievermogen beïnvloeden |
LORATADINE
| Niet gebruiken | bij een ernstige leveraandoening |
| Dosering oraal | volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar:
10 mg 1x per dag bij voorkeur vóór het eten kinderen 2 tot 12 jaar:
|
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint binnen enkele uren en houdt ongeveer 24 uur aan |
| Zwangerschap/borstvoeding | tijdens zwangerschap en borstvoeding niet adviseren als zelfzorg |
| Bijwerkingen | zelden misselijkheid, maagpijn, hoofdpijn, vermoeidheid, toename van de eetlust en huiduitslag. Kan het reactievermogen beïnvloeden |
TWEEDE-KEUZEMIDDEL
- CROMOGLICINEZUUR
MIDDELEN BIJ VERSTOPTE NEUS
EERSTE-KEUZEMIDDELEN
XYLOMETAZOLINE
| Niet gebruiken | bij overgevoeligheid voor xylometazoline of andere neusdruppels of neusspray en bij porfyrie |
| Dosering nasaal | volwassenen en kinderen vanaf 6 jaar (niet langer dan 5 dagen achtereen gebruiken):
neusdruppels 1 mg/ml: 2-3 druppels in elk neusgat 1-3 x per dag, max. 6x per dag neusspray 1 mg/ml: 1 verstuiving in elk neusgat 1-3 x per dag, max. 6x per dag doseerspray 1 mg/ml: 1 spray in elk neusgat 1-3 x per dag, max. 6x per dag kinderen 2 tot 6 jaar: neusdruppels 0.5 mg/ml: 1-2 druppels in elk neusgat 1-2 x per dag, max. 3x per dag doseerspray 0.5 mg/ml: 1 spray in elk neusgat 1-2 x per dag, max. 3x per dag |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint binnen enkele minuten en houdt 6 tot 8 uur aan |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt bij zwangerschap. Als borstvoeding wordt gegeven, niet adviseren als zelfzorg |
| Bijwerkingen | voorbijgaand branderig gevoel, prikkeling of droogte van het neusslijmvlies en niezen. Soms systemische effecten, zoals hartkloppingen. Langdurig en/of veelvuldig gebruik geeft gewenning met kans op het ontstaan van chronische neusverkoudheidsklachten |
OXYMETAZOLINE
| Niet gebruiken | bij overgevoeligheid voor oxymetazoline of andere neusdruppels of neusspray en bij porfyrie |
| Dosering nasaal | volwassenen en kinderen vanaf 6 jaar; (niet langer dan 5 dagen achtereen gebruiken) ;
neusdruppels 0.5 mg/ml: 2-3 druppels in elk neusgat 1-3 x per dag, max. 6x per dag neusspray 0.5 mg/ml: 1-2 verstuivingen in elk neusgat 1-3 x per dag, max. 6x per dag doseerspray 0.5 mg/ml: 1 spray in elk neusgat 1-3 x per dag, max. 6x per dag kinderen 2 tot 6 jaar: neusdruppels 0.25 mg/ml: 1 druppel in elk neusgat 2-3 x per dag doseerspray 0.25 mg/ml: 1 spray in elk neusgat 2-3 x per dag |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint binnen enkele minuten en houdt 6 tot 8 uur aan |
| Zwangerschap/borstvoeding | tijdens zwangerschap en borstvoeding niet adviseren als zelfzorg |
| Bijwerkingen | voorbijgaand branderig gevoel, prikkeling of droogte van het neusslijmvlies en niezen. Soms systemische effecten, zoals hartkloppingen. Langdurig en/of veelvuldig gebruik geeft gewenning met kans op het ontstaan van chronische neusverkoudheidsklachten |