Diarree
WAT MOET U EERST WETEN
W: voor wie is het advies bedoeld (wie)
- kind (hoe oud)
- volwassene (70+)
H: hoe lang heeft u al last van de verschijnselen (hoe lang)
- is er sprake van waterdunne ontlasting
- hoeveel keren per dag treedt ontlasting op
- heeft u recent een verre reis gemaakt
- heeft u iets gegeten dat de diarree kan hebben veroorzaakt
- heeft u familieleden of vrienden die last hebben van dezelfde verschijnselen
A: wat heeft u er zelf aan gedaan (actie)
M: gebruikt u medicijnen voor een andere aandoening (medicatie)
- medicatie met als bijwerking diarree, zoals antibiotica, magnesiumzouten, sorbitol, misoprostol en lithium. Het kan ook optreden bij gebruik van laxantia
- medicatie met een smalle therapeutische breedte waarvan de werking wordt verminderd door diarree, zoals de anticonceptiepil, anti-epileptica, digoxine en lithium
- bij lithium kan ook juist intoxicatie ontstaan bij diarree, doordat de waterhuishouding ontregeld is
VERSCHIJNSELEN
| Acute diarree | Chronische diarree |
| frequent optredende waterdunne ontlasting | toegenomen hoeveelheid ontlasting die vaker komt en dunner is dan normaal en langer dan 2 weken duurt |
| buikkramp (soms) | gebrek aan eetlust (soms) |
| winderigheid | chronisch gevoel van zwakte (soms) |
| gevoel van malaise | gewichtsverlies (soms) |
| misselijkheid en braken (soms) | |
| koorts | |
| uitdroging |
WANNEER NAAR DE HUISARTS VERWIJZEN
Kinderen en volwassenen
- bij chronische diarree (meer dan 2 weken)
- bij diarree met ernstig braken of koorts (meer dan 38 °C)
- bij frequent optredende waterdunne diarree: kinderen 0-2 jaar binnen 1 dag; ouderen na 1 dag; kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen tot 70 jaar na 3 dagen
- bij vermoeden van uitdroging
- bij vermoeden van een bijwerking van een medicijn, bijvoorbeeld diarree door gebruik van een antibioticum
- bij bloed en/of slijm in de ontlasting
- bij diarree met aanhoudend braken en minimale vochtopname (dreigende uitdroging)
- bij diarree afgewisseld door obstipatie gedurende enkele weken
- bij mensen met een verhoogd besmettingsgevaar voor anderen, bijvoorbeeld mensen werkzaam in de horeca of de verpleging
- bij diarree of brijachtige ontlasting die langer dan 3 dagen duurt of die gepaard gaat met hevige verschijnselen en die de patiënt/klant heeft opgelopen bij een reis naar een land rond de Middellandse Zee of een andere ‘verre’ reisbestemming
- bij frequent een bruine veeg in broek of luier zonder dat er verder ontlasting komt.
DUUR VAN DE ZELFBEHANDELING
Ongecompliceerde acute diarree gaat meestal vanzelf over binnen 3 tot 5 dagen, met of zonder medicatie. De belangrijkste complicatie van diarree is uitdroging (= dehydratie).
U moet de patiënt/klant adviseren naar de huisarts te gaan bij vermoeden van uitdroging. Kleine kinderen en ouderen lopen meer kans op uitdroging.
Ook bij alarmsignalen, zoals bloed of slijm in de ontlasting, of bij verdenking van een bijwerking van een medicijn moet de patiënt/klant naar de arts gaan. Ten slotte moet u de patiënt/klant adviseren naar de huisarts te gaan als de diarree langer dan 14 dagen aanhoudt.
ADVIES BIJ ACUTE DIARREE
ALGEMEEN
1. VOLDOENDE GEBRUIK VAN VOCHT
-
- bijvoorbeeld water, thee, vruchtensap, heldere soep of bouillon, coffeïnevrije limonade, rijstewater of een ijslolly
- regelmatig kleine hoeveelheden
- volwassenen 100-150 ml (= 1 klein kopje) per keer, ten minste 1,5 liter per dag
- kinderen 50-100 ml per keer, ten minste 1 liter per dag.
2. ETEN WAAR MEN TREK IN HEEFT EN WAT MEN KAN VERDRAGEN
-
- regelmatig gebruik van kleine hoeveelheden voedsel heeft de voorkeur. Het is raadzaam coffeïnebevattende producten en melkproducten te vermijden.
ADVIES VOOR VAKANTIEGANGERS
Grote zorgvuldigheid bij de keuze van wat men eet of drinkt, kan het risico van reizigersdiarree verminderen, maar niet helemaal uitsluiten. Een aantal tips hiervoor is:
- Handen vaak en goed wassen met zeep.
- Niet al het water is drinkwater! Bij twijfel aan de kwaliteit van het drinkwater kan men mineraalwater, verpakt vruchtensap, vers gekookt water of thee drinken.
- Niet eten:
- schepijs of andere etenswaren aan een straatstalletje
- ongekookt, rauw voedsel (zoals schelpdieren)
- ongeschild fruit
- koude salades
- ongepasteuriseerde melkproducten
- niet goed doorgebakken vlees.
- Let erop dat warme maaltijden heet worden geserveerd.
- Goede hygiëne als men zelf kookt:
- verhitten is erg belangrijk om bacteriën te doden. Breng het eten snel aan de kook (100 graden Celcius) en laat het 15 minuten doorkoken.
- vaat afwassen in heet sop
- schone droogdoeken gebruiken.
- Restjes alleen in de koelkast bewaren.
MIDDELEN BIJ DIARREE
EERSTE-KEUZEMIDDEL
ORALE REHYDRATIEVLOEISTOF
Voorkomt uitdroging ten gevolge van de diarree door aanvulling van vocht en zouten.
| Niet gebruiken | bij volledige obstructie (= verstopping) van de darmen. |
| Dosering oraal | volwassenen en kinderen vanaf 6 jaar: 200 tot 300 ml na elke waterdunne ontlasting
kinderen tot 6 jaar: 10 ml/kg lich.gewicht (= 50-200 ml) na elke waterdunne ontlasting. |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt. |
LOPERAMIDE
Vermindert de darmmotiliteit waardoor de diarree stopt.
| Niet gebruiken | bij kinderen jonger dan 8 jaar, bij bloed in de ontlasting en/of bij hoge koorts. |
| Dosering oraal | volwassenen: starten met 4 mg, daarna elke 2 uur 2 mg tot maximaal 16 mg per dag. Zodra er normale ontlasting heeft plaatsgevonden of als er gedurende meer dan 12 uur geen ontlasting is geweest, moet het gebruik worden gestopt. Niet langer dan 2 dagen achtereen gebruiken;
kinderen van 8 tot 12 jaar: starten met 2 mg, daarna elke 2 uur 2 mg tot maximaal 8 mg per dag. Zodra er normale ontlasting heeft plaatsgevonden of als er gedurende meer dan 12 uur geen ontlasting is geweest, moet het gebruik worden gestopt. Niet langer dan 2 dagen achtereen gebruiken. |
| Aanvang/duur van de werking | loperamide stopt de diarree binnen enkele uren na innemen. |
| Zwangerschap/borstvoeding | tijdens zwangerschap en borstvoeding niet adviseren als zelfzorg. |
| Bijwerkingen | risico is (ernstige) obstipatie;
zelden misselijkheid, duizeligheid, buikpijn of opgezet gevoel in de buik, overgevoeligheidsreacties (waaronder huiduitslag), droge mond, braken. |
FOLDER