Hoest
WAT MOET U EERST WETEN
W: voor wie is het advies bedoeld (wie)
- kind (hoe oud)
- volwassene (75+ of jonger)
- zwangere of vrouw die borstvoeding geeft
- roker
H: hoe lang heeft u al last van de verschijnselen (hoe lang)
- hoest u slijm op of is het een droge kriebelhoest
- heeft u behalve de hoest nog andere klachten zoals koorts, schorheid, kortademigheid bij inspanning, pijnlijke hoest, pijn in de borst bij inademen of loopneus
- heeft u er vooral ‘s nachts last van
A: wat heeft u er zelf aan gedaan (actie)
M: gebruikt u medicijnen voor een andere aandoening (medicatie)
- Hoest als bijwerking van:
-
- ACE-remmer
- inhalatiepoeder
- Diabetes
- Chronische longaandoening (astma of COPD)
- Hartfalen
- Refluxklachten
- Gebruik van een immunosuppressivum, oncolyticum of hiv-remmer
-
VERSCHIJNSELEN
Productieve hoest: hoest met opgeven van slijm (= slijmhoest).
Niet-productieve hoest: prikkelhoest = droge hoest = kriebelhoest.
Veel patiënten die bij griep of verkoudheid met hoestklachten in de apotheek komen, klagen over ‘vastzittende hoest‘. Het is belangrijk om verder te informeren naar deze klacht. Is de klacht ‘vastzittende hoest’ en heeft de patiënt/klant koorts en voelt hij zich ziek dan kan dit het gevolg zijn van bronchitis of van een beginnende longontsteking. Als de patiënt/klant daarentegen het gevoel heeft dat er ‘iets’ zit, maar weinig of geen slijm ophoest en zich niet ziek voelt, is er bijna altijd sprake van een droge hoest of prikkelhoest.
WANNEER NAAR DE HUISARTS VERWIJZEN
Volwassenen en kinderen
- bij hoest in combinatie met ernstig ziek zijn
- bij hoest met pijn op de borst, vooral bij inademen
- bij hoest bij kinderen jonger dan 6 maanden
- bij hoest die langer dan 2 weken bestaat
- bij het ophoesten van roestbruin sputum of het ophoesten van bloed
- bij hoest in combinatie met kortademigheid
- bij hoest met piepen
- bij aanhoudende nachtelijke hoest
- bij hoest als vermoedelijke bijwerking van een medicijn
- bij hoest vermoedelijk door chronische bronchitis/astma in combinatie met koorts
- bij hoest met koorts bij ouderen vanaf 75 jaar (meteen)
- bij hoest met koorts die na 2 dagen niet is verbeterd
- bij heesheid die langer dan 2 weken aanhoudt
- bij hoest met gierend inademen
- bij personen die een immunosuprressivum, oncolyticum of HIV-remmer gebruiken.
DUUR VAN DE ZELFBEHANDELING
Adviseer de patiënt/klant naar de huisarts te gaan als, ongeacht het gebruik van vrij verkrijgbare medicijnen, na twee weken de hoest niet is verdwenen. Een uitzondering hierop vormen patiënten/klanten met COPD of met cardiovasculaire medicatie. Bij het vermoeden van een ongecompliceerde hoest (geen verschijnselen van kortademigheid of ziek zijn) moet voor deze patiënten/klanten een duur van maximaal 5 dagen worden aangehouden.
ADVIES BIJ HOEST
- Voldoende drinken heeft een verzachtend effect, vooral warme dranken. Bij verkoudheid en griep per dag ongeveer 2 liter meer dan normaal drinken
- Bij ophoesten van slijm iets gebruiken om de keel te ‘smeren’
- Naar behoefte een lepel honing in de mond laten smelten
- Droge prikkelhoest wordt meestal veroorzaakt door een virus (verkoudheid of griep). Om aanhoudend hoesten te doorbreken een hoestprikkeldempend middel adviseren. Verder is het belangrijk dat de patiënt/klant de keel niet schraapt en niet kucht
- Bij ‘vastzittende hoest’ zonder koorts of ziek zijn een hoestprikkeldempend middel adviseren
- Roken verergert hoest en kan hoest veroorzaken doordat het de longen irriteert. Adviseren met roken te stoppen of te minderen (zie ook de Standaard stoppen met roken). Waarschuwing: de hoest kan na het stoppen in het begin erger worden doordat de reinigende werking van de trilharen zich herstelt
MIDDELEN BIJ HOEST
LET OP, HET NIET-MEDICAMENTEUZE ADVIES HEEFT IN DEZE STANDAARD DE VOORKEUR
EERSTE-KEUZEMIDDELEN
Hoestprikkeldempend middel
NOSCAPINE
| Niet gebruiken | bij overgevoeligheid voor noscapine |
| Dosering oraal | volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar: 15-30 mg 3-4 x per dag
kinderen:
|
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint na 30 tot 60 minuten en houdt ongeveer 4 uur aan |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | zelden misselijkheid, duizeligheid of lichte sufheid |
Hoestverzachtende middelen
ALTHAEASTROOP/TIJMSTROOP/ALTHAEA-TIJMSTROOP
| Dosering oraal | volwassenen: 8-15 ml 3-6 x per dag
kinderen: 5-10 ml 3-6 x per dag |
| Aanvang/duur van de werking | de werking begint vrijwel direct |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
AMMONIUMCHLORIDE/ANIJSSPIRITUS EN ZOETHOUT
(IN MIXTURA RESOLVENS of in VERZACHTENDE HOESTSIROOP MET ALTHAEA EN TIJM)
| Niet gebruiken | bij slechte nierfunctie
bij hartfalen en verhoogde bloeddruk kortdurend gebruiken |
| Dosering oraal | volwassenen: 15 ml 3-6 x per dag
kinderen: 8 ml 3-4 x per dag |
| Zwangerschap/borstvoeding | mag zonder bezwaar worden gebruikt |
| Bijwerkingen | soms misselijkheid en braken |
TWEEDE-KEUZEMIDDELEN
Hoestprikkeldempende middelen
- CODEÏNE (alleen als er sprake is van hardnekkige nachtelijke hoest)
- DEXTROMETHORFAN
- PENTOXYVERINE